Επιστολή των Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Αθανασίου Κανακάρη και Αναγνώστη Παπαγιαννόπουλου (Δεληγιάννη) προς τους προκρίτους της Ύδρας. Οι συντάκτες αναφέρονται αρχικά σε προηγούμενη επιστολή τους, την οποία είχαν συντάξει από κοινού με άλλους πρωταγωνιστές της εξέγερσης και είχαν αποστείλει στους προκρίτους του νησιού στις 14 Μαΐου 1821 (βλ. σχετ. 0023) Στη συνέχεια εξιστορούν τα σχετικά με τις μάχες στα Δολιανά και στα Βέρβενα, εξαίροντας ιδιαίτερα τη δράση του Νικηταρά, ο οποίος είχε διοριστεί αρχιστράτηγος των ενόπλων της επαρχίας Άργους και Ναυπλίου (βλ. σχετ. 0024 ) και συνέβαλε καθοριστικά στην απόκρουση των πολυάριθμων οθωμανικών δυνάμεων. Αναφέρονται επίσης στις απώλειες του εχθρού και στα λάφυρα που περιήλθαν στα χέρια των Ελλήνων, παρουσιάζοντας την έκβαση των μαχών ως σημαντική επιτυχία των επαναστατικών στρατευμάτων.
Παράλληλα, ενημερώνουν ότι, ανταποκρινόμενοι στο αίτημα των προκρίτων για την αποστολή «μπαρουξήδων» στην Ύδρα (βλ. σχετ. 0025 ), απέστειλαν τον Σπύρο Σπηλιωτόπουλο και τον Γεώργιο Μακρή στη Δημητσάνα, προκειμένου να συγκεντρώσουν τους αναγκαίους τεχνίτες και να τους προωθήσουν το συντομότερο δυνατόν στο νησί. Τέλος, ανακοινώνουν την αποστολή στην Ύδρα κάποιου Αθανάση (βλ. σχετικά 1275 ), προκειμένου να παραλάβει «ατσαλόπετρες» και, με τα χρήματα με τα οποία τον είχαν εφοδιάσει, να αγοράσει δέρματα από την τοπική αγορά, υπογραμμίζοντας τις σοβαρές ελλείψεις των πελοποννησιακών στρατευμάτων.
Φιλογενέστατοι ἄρχοντες διοικηταὶ καὶ ἔγκριτοι τῆς νήσου Ὕδρας·
Εἰς τὰς 14 τρέχοντος σᾶς ἐγράψαμεν κοινῶς τὸν εἰς Βαλτέτζι κατὰ τῶν τυράννων πόλεμον, καὶ ἐπληροφορήθητε· ἤδη δὲ μὲ τὸ ἀδελφικόν μας σᾶς προσθέτομεν ὅτι ὁ θάνατος τῶν τυράννων τότε εἰς ἐκεῖνον τὸν πόλεμον ἔφθασε τοὺς διακοσίους κατὰ τὴν ὑστερινὴν πληροφορίαν, ἣν ἔχομεν ἀπὸ ὁμογενεῖς μας ὁποῦ ἐξῆλθον τῆς Τριπολιτζᾶς.
Ὁ ἀνεψιός μου καπετὰν Νικήτας διορισθεὶς νὰ ἐκστρατεύσῃ διὰ Ἄργος, ὁποῦ νὰ ἐπιστατήσῃ εἰς τὸ θέρος τῶν γεννημάτων, συνάζοντας καὶ τοὺς τῶν πέριξ χωρίων ὁπλοφόρους πρὸς ἐνδυνάμωσιν τοῦ τόπου, εἰς τὰς 18 τρέχοντος εὑρέθη εἰς Δολιανὰ καὶ βλέπετε ἀκολούθως τὴν περιγραφὴν τοῦ πολέμου γενομένου ἐκεῖσε καὶ εἰς Βέρβενα· περὶ τὴν ἑβδόμην ὥραν τῆς ἡμέρας ἦλθεν εἴδησις ἀπὸ ταῖς βάρδιαις εἰς τὸ στρατόπεδον Βέρβενας, ὅτι ἀναβαίνουν οἱ ἐχθροὶ εἰς Δολιανὰ καὶ Δραγόνι· συνέβη δὲ ὡς εἴρηται νὰ πορευθῇ ὁ καπ. Νικήτας εἰς Δολιανά, ὁ ὁποῖος κατέβαινεν εἰς Ἄργος μὲ ἑκατὸν στρατιώτας ἐδικούς του· παρευρίσκοντο δὲ καὶ εἰς Δολιανὰ ἔτι ὑπὲρ τοὺς ἑκατὸν στρατιώτας, ὥστε συνεποσοῦντο τριακόσιοι ἰντζίρκα οἱ στρατιῶται μας μετὰ τῶν τοῦ καπ. Νικήτα. Μαθόντες δὲ οἱ ἐν Βέρβενα στρατηγοὶ καὶ στρατιῶται τὴν ἔφοδον τῶν ἐχθρῶν, ἀμέσως ἐξεστράτευσαν ἕως χίλιοι· οἱ ἐχθροὶ ἦτον ὑπὲρ τὰς δύο χιλιάδας, ἐξ ὧν καβαλαρέοι ἕως τετρακόσιοι οἱ δὲ λοιποὶ πεζοὶ ὄντες Ἀλβανῖται καὶ Παρδουνιῶται, καὶ ἀρχηγὸς τῶν ὁ εἰσελθὼν τῆς Τριπολιτζᾶς κεχαγιάς, ἔπιασαν τὰ ἰσχυρὰ μέρη τῶν Δολιανῶν. Ὁ μὲν καπ. Νικήτας τοὺς ἐπολέμει ἔσωθεν τῶν ὀσπητίων γενναίως, οἱ δὲ ἀπὸ Βέρβεναν ἐλθόντες, ἔξωθεν. Οἱ τῶν Βερβένων στρατιῶται στρατηγηματικῶς καὶ ἑκουσίως ἐν ταὐτῷ ἐβάλθησαν εἰς ἀταξίαν καὶ φυγὴν ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν, καὶ τοὺς ἐδίωκον ἕως εἰς Βέρβενα, ὅπου καὶ ἔπιασαν τὰ ἀναγκαῖα μέρη, καθὼς καὶ οἱ ἐχθροὶ μίαν ἐκκλησίαν οὖσαν μεταξὺ Βερβένων καὶ Δολιανῶν, καὶ πολεμοῦντα ἀμφότερα τὰ μέρη ἀπὸ ἐννάτης ὥρας ἕως ἐνδεκάτης, ἔτρεψαν τοὺς ἐχθροὺς εἰς φυγὴν ἕως εἰς Δολιανά, ὅπου ἦτον καὶ οἱ λοιποὶ ἐχθροὶ οἱ πολεμοῦντες μετὰ τοῦ καπ. Νικήτα, καὶ ἐκεῖ ἔγινε γενικὸς πόλεμος διαρκέσας κατὰ συνέχειαν ἕως τὰς δύο ἡ ὥρα τῆς νυκτός, καὶ τρέψαντες τοὺς ἐχθροὺς εἰς φυγήν, τοὺς κατεδίωξαν ἕως εἰς τὸν κάμπον ὅπου κατέλαβε καὶ τὸ τῆς νυκτὸς σκότος βαθύτατον, καὶ δὲν διεκρίνοντο οἱ ἡμέτεροι ἀπὸ τοὺς ἐχθρούς. Ἐθανατώθησαν ἐκ τῶν ἐχθρῶν πενήντα, αἰχμάλωτοι ἐπιάσθησαν ἕξ, οἱ μὲν τέσσαροι Τοῦρκοι, εἷς Ἀρμένιος καὶ ὁ ἄλλος Ἀλβανίτης χριστιανός, τοὺς ἐπῆραν δύο κανόνια ὁποῦ εἶχαν μαζὶ τους μὲ τὰς ἀποσκευάς των· τὰ ἅρματα τῶν θανατωθέντων, δύο κάσσαις μὲ φουσέκια, ἓν φορτίον ῥύζι, καὶ ἓν φορτίον παξιμάδι, καὶ μέρος ἀλόγων καὶ μουλαρίων· ἀπὸ τοὺς ἐδικούς μας στρατιώτας ἐφονεύθησαν πέντε καὶ ἐπληγώθησαν δύο ἀβλαβῶς. Οὕτως εἶναι γυμνὴ ἡ ἀλήθεια τοῦ ἱστορικοῦ μας πολέμου, καὶ ὡς ἔχῃ δόξαν ὁ ἅγιος Θεός, ὁ ἀναδείξας τοὺς στρατιώτας μας νικητὰς καὶ τροπαιούχους.
Ἐλάβομεν τὸ εὐγενές σας τὸ μὲ τὸν Γεώργιον Μακρῆν καὶ εἴδομεν τὴν ἀδελφικὴν ζήτησίν σας περὶ τῶν μπαρουξήδων· ἀμέσως ἐξεκινήσαμεν τὸν Σπηλιωτόπουλον καὶ τὸν ἴδιον Μακρῆν διὰ Δημητσάναν μὲ γραφήν μας πρὸς τοὺς ἐκεῖσε, νὰ πάρῃ ὅσους μπαρουξῆδες θελήσῃ ὁ Μακρῆς διὰ νὰ τοὺς φέρῃ ἐδῶ, καὶ νὰ σᾶς τοὺς ἐξαποστείλωμεν ἐν τάχει.
Ἐπειδὴ καὶ τὰ στρατεύματά μας ἔχουσι χρείαν μεγίστην ἀπὸ ἀτζαλόπετραις καὶ ἀπὸ τζαρούχια, στέλλομεν ἐπίτηδες τὸν ἐπιφέροντα τὸ παρόν μας Ἀθανάσην, καὶ σᾶς παρακαλοῦμεν ἀδελφικῶς νὰ γένῃ ὁ τρόπος καὶ νὰ μᾶς προβλεφθοῦν ἕως εἴκοσι χιλιάδες, εἰ δυνατόν ἀτζαλόπετραις, ἢ τέλος πάντων ὅσας δυνηθῆτε νὰ μᾶς προφθάσετε, τὰς ὁποίας καὶ περιμένομεν ὄντες διόλου ὑστερημένοι. Διὰ πετζιὰ ἠξεύρομεν ὅτι εὑρίσκονται πολλά, καὶ ὁδηγήσατέ τον διὰ νὰ πάρῃ ὅσα μᾶς χρειάζονται. Ἄρχοντες, καὶ αὖθις ὑπερεκπερισσοῦ σᾶς παρακαλοῦμεν διὰ ταῖς πέτραις νὰ λάβητε τὴν φροντίδα νὰ μᾶς οἰκονομήσητε κατὰ τὸ παρόν, προθυμοποιούμενοι νὰ εὑρεθῇ ὁ τρόπος τῆς οἰκονομίας αὐτῶν καὶ διὰ τὸ μετέπειτα· καθότι χωρίς αὐτοῦ, καὶ τὰ ἐδικά μας στρατεύματα καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ἄλλων θέσεων μένουν νεκρά. Ὁποίας νεωτέρας εἰδήσεις ἔχετε καὶ ἡ φιλογένειά σας, ἀναπαρακαλοῦμεν νὰ μᾶς φανερώσητε· καὶ μένομεν εἰς τὰς προσταγάς σας.
Τῇ 20 Μαΐου 1821 στρατόπεδον πέριξ Τριπολιτζᾶς.
Ἀθανάσιος Κανακάρης
Ἀναγνώστης Παπαγιαννόπουλος
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
Τοῖς φιλογενεστάτοις ἄρχουσι προκρίτοις τῆς νήσου Ὕδρας ἀσπασίως. εἰς Ὕδραν.