Αρχειακός Τόπος Θεόδωρου Κολοκοτρώνη

Ἐπιστολὴ τοῦ Ἀνδρέα Μεταξᾶ πρὸς τὸν Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, μὲ τὴν ὁποία τοῦ ζητᾶ ἐνημέρωση γιὰ τὶς στρατιωτικὲς ἐξελίξεις, καθὼς ἔφταναν πολλὲς φῆμες χωρὶς νὰ ὑπάρχει «καμμία ἐπίσημος εἴδησις». Τὸν ἐνημερώνει πὼς ἡ Διοίκηση ἀποφάσισε νὰ ἀποστείλει προμήθειες στὰ πελοποννησιακὰ στρατεύματα, ἀλλὰ δὲν λήφθηκε ἀπόφαση γιὰ χρήματα. Ἀκόμη, τὸν ἐνημερώνει πὼς θὰ φύγουν τὰ στρατεύματα ἀπὸ τὶς Σπέτσες καὶ θὰ ἐπιστρέψουν στὸ Ἄστρος (βλ. σχετ. [636]) κάτι ποὺ ζητοῦσε ὁ Ἀρχηγὸς ἀπὸ τὰ τέλη Ὀκτωβρίου (βλ. σχετ. [614]). Τὰ στρατεύματα θὰ παρέμεναν στὸ Ἄστρος ἕως ὅτου νὰ λάβουν ὁδηγίες. Ὁ ἐπιστολογράφος ἀκόμη ἀναφέρεται διεξοδικὰ σὲ τρία σπουδαῖα θέματα: πρῶτον, μεταφέρει σκέψεις γιὰ τὴ δημιουργία ἔκτακτης κυβέρνησης, ἀπαρτιζόμενης ἀπὸ μία βουλευτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ τὸν Πρόεδρο τοῦ Ἐκτελεστικοῦ Σώματος, ἢ ἀκόμη καὶ νὰ δοθεῖ σὲ κάποιον ἀπόλυτη ἐξουσία («δικτατορία») γιὰ ἕνα συγκεκριμένο χρονικὸ διάστημα, προκειμένου νὰ ἀντιμετωπιστεῖ ἡ κρίσιμη κατάσταση. Οἱ συζητήσεις αὐτὲς γνωρίζουμε πὼς ἐντάθηκαν πρὸς τὴν ἄνοιξη τοῦ 1826, ὁπότε πράγματι συγκροτήθηκε μία ἑνδεκαμελὴς ἔκτακτη κυβέρνηση, ἡ «Διοικητικὴ Ἐπιτροπή». Δεύτερον, ἀναλύει διεξοδικὰ τὴν ἀπάντηση τῆς Μεγάλης Βρετανίας μετὰ τὸ αἴτημα προστασίας ποὺ ἔγινε ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες (βλ. τὰ σχετ. [588], [589]), ἐξηγώντας πὼς ἡ αὐστηρὴ οὐδετερότητα, ποὺ δηλώνει ἡ βρετανικὴ πολιτική, εἶναι ὑπὲρ τῶν Ἑλλήνων. Τέλος, ἀναφέρεται στὸ ζήτημα τῆς ὀργάνωσης τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ καὶ ζητᾶ ἀπὸ τὸν Θεόδ. Κολοκοτρώνη νὰ στείλει γραπτῶς τὶς ἰδέες του, γιὰ νὰ προωθηθεῖ ἡ ὀργάνωση τακτικῶν σωμάτων στὴν Πελοπόννησο. Λίγο καιρὸ ἀργότερα ὁ Θεόδ. Κολοκοτρώνης θὰ ὑποβάλει προτάσεις πρὸς τὴ Διοίκηση γιὰ ὀργάνωση «ἠμι-τακτικῶν» σωμάτων (βλ. τὰ σχόλια τοῦ Νικ. Θεοτοκᾶ καὶ τοῦ Διον. Τζάκη στὸ Χρ. Βυζάντιος, Ἱστορία τοῦ τακτικοῦ στρατοῦ, σ. 41-42• βλ. καὶ τὰ σχετ. [652], [653]). Ἀπὸ τὰ πρόσωπα ποὺ ἀναφέρονται στὸ ὑστερόγραφο τοῦ γραμματικοῦ τοῦ ἐπιστολογράφου,Ἀ. Μεταξᾶ, ὁρισμένα χρήζουν διευκρινίσεις: Ὁ Κωνσταντίνος Πελοπίδας εἶναι ἔμπιστος ἀκόλουθος τοῦ Θεόδ. Κολοκοτρώνη, γνωστὸς γιὰ τὸν ρόλο του στὴ διακίνηση τῶν ἐγγράφων τοῦ αἰτήματος τῆς ἀγγλικῆς προστασίας (βλ. καὶ ἔγγρ. [591] καὶ [598]). Ὁ «Κωνσταντίνος ὑπασπιστὴς» εἶναι ὁ Κωνσταντίνος Ζαφειρόπουλος ἀπὸ τὸ Ζυγοβίστι (βλ. Κων. Κοτσώνης, Ὁ Ἰμπραὴμ στὴν Πελοπόννησο, σ. 328). Ὁ ἀναφερόμενος «Κοκκαλιάρης» εἶναι ὁ Παναγιώτης Κόκκαλης, γραμματικὸς ἐπίσης τοῦ Θέοδ. Κολοκοτρώνη (βλ. ἔγγρ. [530]).

Προηγούμενες Εκδόσεις: Ὑπομνήματα, σ. 280-282

Βλ. Σχετικά: 0588, 0589, 0614, 0636, 0652, 0653

Ἐκλαμπρότατε κύριε, εἰλικρινέστατε ἀδελφὲ καί φίλε! Μανθάνομεν ἐδὼ ἐκ φήμης πολλά, εἰς τὰ ὁποῖα ἐπειδὴ δὲν πρέπει νὰ δίδωμεν πίστιν, καὶ ἐπειδὴ κᾀμμίαν ἐπίσημον εἴδησιν ἀπὸ τὸ μέρος τῆς ἐκλαμπρότητός σας δὲν ἔχομεν, μαξοὺς στέλνω τὸν παρόντα νὰ μᾶς πληροφορήσετε, καὶ μὴν λείψετε νὰ μᾶς εἰδοποιήσετε καταπλάτος καὶ περιστατικῶς, διὰ νὰ πληροφορῶμεν καὶ ἡμεῖς ὅπου πρέπει. Ἀπὸ ἐδὼ νὰ σὲπληροφορήσω κᾀνένα ἀξιόλογον δὲν ἔχω, περὶ χρημάτων οὔτε ἔγινε τίποτε, οὔτε εἶμαι βέβαιος πῶς θὰ γίνει, περὶ τροφῶν μόνον ἔγινεν ἀπόφασις νὰ προφθασθοῦν τὰ πελοποννησιακὰ στρατεύματα· καὶ ἔγινεν πρότασις εἰς τὴν Διοίκησιν διὰ τὰ εἰς Πέτζας στρατεύματα, ἐπειδὴ ἐκεῖ πλέον ἀνάγκη δὲν εἶναι νὰ μένουν, νὰ ῥιφθοῦν καὶ αὐτὰ εἰς τὴν Πελοπόννησον ὡς εἶναι συσσωματωμένα, καὶ ἐπροβλήθη νὰ τὰ ἀποβιβάσουν εἰς Ἄστρον, καὶ ἐκεῖθεν νὰ ἀκούσουν τὰς ὁδηγίας σας. Ἡ ἐκλαμπρότης σας δὲν ἠξευρομεν ποῦ εὑρίσκεσθε, διότι ἐκ φίμης ὡς εἶπον μανθάνομεν ὅτι εἶσθε ἕτοιμος νὰ ἀπεράσετε εἰς τὸ μέρος Φαναρίου, καὶ ὅτι οἱ Καλαβρυτινοὶ ἀπέρασαν εἰς Καλάβρυτα· ὅθεν σπεύσατε νὰ δόσητε γνώμην εἰς τὴν Διοίκησιν μὲἀναφοράν σας καὶ ὁδηγίαν πῶς πρέπει νὰ ὁδηγηθοῦν καὶ κινηθοῦν αὐτὰ τὰ στρατεύματα, καὶ πληροφορήσατὲμας καὶ περὶ τοῦ ἐχθροῦ ποῦ εὑρίσκεται καὶ ἁπλῶς περὶ πάντων. Ἔτι μία ἄλλη πρότασις στέκει εἰς τὴν Διοίκησιν περὶ ἀντικαταστάσεως διοικητικῆς ἀναλόγου μὲτὰς περιστάσεις, τὴν ὁποίαν αὐτὰ τὰ πράγματα ὑπαγόρευσαν διὰ νὰ μετριάσουν τὸ ἀσυμβίβαστον τῶν πολλῶν καὶ ποικίλων γνωμῶν. Ἐπροβλήθη ἤ νὰ εὑρεθῇ εἶς ἄξιος εἰς τὸν ὁποῖον νὰ ἐμπιστευθῇ δικτατορία διὰ ἕνα προσδιορισμένον καιρὸν νὰ διοικήσῃ ἀπολύτως τὸ ἔθνος, ἤ, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ πιθανώτερον νὰ γίνῃ, νὰ διορισθῇ μία βουλευτικὴ ἐπιτροπὴ καὶ αὕτη ὁμοῦ μὲτὸν πρόεδρον τοῦ Ἐκτελεστικοῦ νὰ διοικήσῃ, οἱ δὲλοιποὶ νὰ ἐξέλθουν καὶ νὰ συντελέσουν εἰς ἄλλας ἐξορμήσεις, παρακινήσεις καὶ ὑπηρεσίας τοῦ πολέμου. Ἀκόμη δὲν ἀπεφασίσθη τίποτε, καὶ ἄν ἀποφασισθῇ, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ὠφέλιμον, θέλω πάλιν σᾶς εἰδοποιήσει. Ἔφθασεν ἐνταῦθα εἴδησις συντροφευμένη καὶ μὲμίαν προκήρυξιν τῆς Ἀγγλίας, ἥτις διακηρύττει μίαν αὐστηράν οὐδετερότητα εἰς τὰ πράγματα τῆς Ἑλλάδος καὶ ἐμποδίζει τὸν ἐρχομὸν τοῦ Κόγχραν· τοῦτο κάθε συνετός τὸ ἐξηγεῖ οὕτως, ὅτι ἕν τοιοῦτον ἔπρεπε νὰ τὸ προσμένωμεν ἀπὸ τὴν βαθεῖαν πολιτικὴν τῆς Ἀγγλίας, ὅτι κατ’ ἐπιφάνειαν ἦτον ἀνάγκη νὰ τὸ κάμῃ, καὶ δὲν πρέπει νὰ ὑπολάβωμεν ὅτι ἐμετάβαλεν ἡ Ἀγγλία διάθεσιν ὡς πρός τὴν Ἑλλάδα, ἐνῷ μάλιστα δὲν ἔχει αἰτίαν, ἀλλ’ ὅτι τὸ κάμνει μάλιστα διὰ ὠφέλειαν μας. Καὶ τοῦτο οὔτε τὸν ἐρχομὸν τοῦ Κόγχραν ἐμποδίζει, ἀλλ’ οὔτε καὶ τὰ λοιπὰ βοηθητικὰ μέσα θέλει μᾶς ἀρνηθῇ, ἔγινε δὲδιὰ νὰ ἀποδείξῃ εἰς τὸν κόσμον ὅτι ἡ πρόσκλησις δὲν προοργανίσθη ἀπὸ τὴν [[Ἑλλάδα]] Ἀγγλίαν, τὸ ὁποῖον ἤθελεν ὑποπτεύσουν ἄν ἤθελε τὴν δεχθῇ εὐθύς, καὶ μὲτὴν διακήρυξιν τῆς οὐδετερότητος προσπαθεῖ, ἤ τὴν Ῥωσσίαν νὰ +ξεσπάσῃ+ καὶ νὰ τὴν παρακινήσῃ νὰ κάμῃ τὸν πόλεμον τῆς Τουρκίας, ἤ τὴν Φράντσαν νὰ ὑποχρεώση νὰ μετακαλέσῃ τούς ὑπηκόους της ἀπὸ τὴν συμμαχίαν τοῦ Αἰγυπτίου, καὶ νὰ ἐμποδίσῃ τὰ πλοῖα καὶ ἀτμοκίνητα καὶ λοιπὰ τὰ ὁποῖα ἔχει ἕτοιμα νὰ στείλῃ εἰς Αἴγυπτον· ὅθεν μὲτὴν οὐδετερότητα, καὶ τὸ ἕν κάμνει, καὶ ἡμᾶς βοηθεῖ ἐκ πλαγίου, καὶ ὄχι κατ’ εὐθεῖαν. Αὐτὰ ὅλα γίνονται καὶ ὅλα θέλουν εἶσθαι εἰς ὠφέλειαν τῆς Ἑλλάδος, πλὴν ὅμως χρειάζονται καιρόν, καὶ πρέπει νὰ ἔχωμεν τὸν καιρὸν διὰ νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ αὐτά, ἀλλ’ ἡμεῖς χανόμεθα σήμερον. Βλέπεις, ἀδελφέ, ὁποῦ καὶ ὁ λαός κατήντησε κακοῤῥοίζικος ὥστε κᾀνεὶς πλέον δὲν ἔχει τόσα μέσα ὥστε νὰ ὑπερβῇ τᾷς κακοῤῥοιζικιαῖς του, καὶ νὰ τὸν κινήσῃ, καὶ νὰ τὸν καταστήσῃ τοιοῦτον ὥστε νὰ ἀντιπαραταχθῇ εἰς τὸν φοβερὸν τοῦτον ἐχθρόν. Ὁ χειμών μ’ ὅλον τοῦτο μᾶς εἶναι σύμμαχος καὶ θέλει μᾶς χαρίσει ὀλίγας ἑβδομάδας ὑπάρξεως, καὶ κοινὴ φωνή, κοινὸν ἀξίωμα εἶναι εἰς τὸν κόσμον, ὅτι ἄν ἤμεθα φρόνιμοι πρέπει νὰ ὠφεληθῶμεν ἀπὸ αὐτὰς τὰς ὀλίγας ἑβδομάδας νὰ αὐξήσωμεν τὸ τακτικόν, διὰ νὰ πολεμήσωμεν κᾄν τὴν ἄνοιξιν ὅμοιοι μὲὅμοιον ἐχθρόν, καὶ διὰ νὰ τὸ αὐξήσωμεν πρέπει νὰ μεταχειρισθῶμεν ὅλα τὰ μέσα, ὅσα ἔχομεν μονοειδῶς εἰς τοῦτο. Ἠξεύρω τὴν διάθεσίν σου ὡς πρός τὸ τακτικὸν καὶ τὴν ὑπόληψιν ὁποῦ ἔχεις, καὶ τὴν ἀνάγκην ἐγνώρισας καὶ γνωρίζεις περισσότερον ἀπὸ κάθε ἄλλον, καὶ ὅτι προτιμᾷς νὰ ἔχῃς εἰς τὴν ὁδηγίαν σου χιλίους τακτικούς ἤ πολλαῖς χιλιάδες ἀτάκτους, καὶ εἶναι εὐχῆς ἔργον ἐν καιρῷ τῆς γενικῆς ἀρχηγίας σου νὰ συστηθῇ ἡ τακτικὴ εἰς τὴν Πελοπόννησον καὶ εἰς τὴν Ἑλλάδα· ὅθεν [[σὲσυμβουλεύω εἰλικρινῶς ὅτι]] πρέπει νὰ συνδράμῃς εἰς τοῦτο καὶ νὰ συμβοηθήσῃς ὅσον δύνασαι, καὶ νὰ προβάλῃς τρόπους καὶ μέσα εὐκολίας εἰς τὴν Διοίκησιν μὲἀναφοράν σου καὶ τὸ περισσότερον διὰ νὰ παύσουν καὶ σφαλίσουν τὰ στόματα ἐκείνων ὁποῦ θέλουν νὰ σὲκατακρίνουν, καὶ ὄχι μόνον ἡ ἐκλαμπρότης σου πρέπει νὰ κάμῃς τοῦτο, ἀλλὰ +καὶ οἱ περὶ σὲφίλοι στρατιωτικοί.+ Δὲν ἔχω κἀνὲν ἄλλο περίεργον νὰ σοῦ γράψω, καὶ περιμένω νὰ μὲεἰδοποιήσῃς αὐτόθεν ὅ,τι ἔχετε ἀξιόλογον. Οἱ τοῦ οἴκου σου εἶναι ὅλοι καλά· ὀλίγον ζαηφλῆκι ἐπείραξε μερικούς, εἶναι ὅμως ὅλοι τώρα καλά. Μένω ἐν τοσούτῳ μ’ ὅλην τὴν ἀδελφικὴν εἰλικρινῆ ἀγάπην. Τῇ 13 9βρίου 1825. Ἐκ Ναυπλίου. ὁ εἰλικρινὴς ἀδελφός καὶ φίλος, Ἀνδρέας Κ(όντε) Μεταξας +...+ σχεδιάσετε τὰς περὶ τακτικοῦ ἰδέας σας, καὶ ἡμεῖς πάλιν ἐδώθεν δὲν θέλει λείψωμεν νὰ συνεισφέρωμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὴν ἐνδεχομένην τελειοποιησίν των, καὶ μὲδεύτερον θέλει σᾶς στείλω τὰς περὶ τούτου ἰδέας μου, διὰ νὰ τὰς παρατηρήσετε, καὶ προτείνετε εἰς τὴν Διοίκησιν, ἄν τὸ ἀποφασίσετε, ὡς ἡ ἀνωτέρω συμβουλὴ καὶ γνώμη μου. ὁ ἴδιος [πλαγίως:] Ὁ γραμμ(ατικὸς) σᾶς προσκυνῶ δουλικῶς, ὁμοίως καὶ τὸν κὺρ Κωνσταντῖνον Πελοπίδαν, κὺρ Κωνσταντῖνον ὑπασπιστήν, καὶ Κοκκαλιάρην καὶ λοιπούς. Κύρ Κωνσταντῖνε ὁ κὺρ Ἀναγνώστης έλαβε τὰ γράμματὰ σου ἀπὸ χωρίον, εἶναι ὅλοι οἱ τοῦ οἴκου σου καλά. [ἐπὶ τοῦ νώτου:] Ἀνδρέα κοντε Μεταξᾶ 13 9βρίου.
Λήψη Αναφοράς