Περίληψη
Ἐπιστολὴ τοῦ Γρηγόριου Δικαίου πρὸς τὸν –μὴ μνημονευόμενο στὸ ἔγγραφο- Νικήτα Σταματελόπουλο, μὲ τὴν ὁποία ἀναφέρεται στὶς προσπάθειες γιὰ σύγκληση ἐθνοσυνέλευσης, γίνεται ἀναφορὰ στὴ δολοφονία τοῦ Παναγιώτη Κρεββατᾶ καὶ τοὺς φόβους τῶν προκρίτων. Προτείνεται ὁ παραλήπτης τῆς ἐπιστολῆς νὰ ἀναλάβει «ἐπιστάτης τῆς εὐταξίας τῆς συνελεύσεως» καὶ ταυτόχρονα νὰ ἀποστείλει ἐπιστολὲς στοὺς «ἄρχοντας τῆς Πελοποννήσου», μὲ τὶς ὁποῖες θὰ ἐγγυᾶται τὴν ἀσφάλειά τους. Τέλος, τοῦ ζητᾶ νὰ καλέσει τὸν Ὀδυσσέα Ἀνδροῦτσο, τοὺς ὑπόλοιπους καπετάνιους τῆς Ἀνατολικῆς Στερεᾶς Ἑλλάδας καὶ τοὺς πρόκριτους τῆς Ὕδρας καὶ τῶν Σπετσῶν νὰ μεταβοῦν, ὅσο τὸ δυνατὸν ταχύτερα, στὴν Πελοπόννησο γιὰ τὴν ἐθνοσυνέλευση. Ὡς ἀσφαλὴς τόπος γιὰ τὴ διεξαγωγή της κρίνεται ἡ Τριπολιτσὰ λόγω τῆς «ἀκαταστασίας» ποὺ ἐπικρατοῦσε στὸ Ναύπλιο. Εἶναι ἀξιοσημείωτη ἡ ἐνεργητικότητα, οἱ χειρισμοὶ καὶ οἱ λύσεις ποὺ προτείνει ὁ Γρ. Δικαῖος γιὰ νὰ εὐοδωθεῖ ἡ σύγκληση τῆς Β΄ Ἐθνικῆς Συνέλευσης, ποὺ τελικὰ συνῆλθε στὸ Ἄστρος. Φαίνεται ὅτι ἡ θέση τοῦ Ἀντιπροέδρου τῆς Πελοποννησιακῆς Γερουσίας, προεδρεύοντος μετὰ τὴν αἰχμαλωσία, κατὰ τὴν πολιορκία τοῦ Ναυπλίου, τοῦ προέδρου, ἐπισκόπου Βρεσθένης Θεοδώρητου, τοῦ εἶχε δώσει δυνατότητες πολιτικῶν ἐνεργειῶν, τὶς ὁποῖες ἄσκησε γιὰ ἄλλη μία φορὰ μὲ ἀπαράμιλλο ζῆλο. Ὁ ἀναφερόμενος στὸ ὑστερόγραφο ὡς «ἀδελφὸς Γεώργιος» εἶναι ὁ λόγιος γραμματικὸς τοῦ Νικήτα Γεώργιος Ἀθανασιάδης (βλ. Δημ. Σταμέλος, Νικηταρᾶς, σ. 112-113· πβ. Ἀργολικὸν ἱστορικὸν ἀρχεῖον, σ. 267-268). Τὸ παρὸν δημοσιεύτηκε ἀπὸ τὸν Ἰω. Θεοφανίδη δύο φορές, μὲ σωστὴ καὶ λάθος ἡμερομηνία.
Προηγούμενες Εκδόσεις: ΙΑΘ, τ. 2, σ. 43-44 και 102-103.
Γενναιότατε ἀδελφέ!
Τὸ γράμμα σου ἔλαβον καὶ εἶδον τὰ ἐν αὐτῷ. Ἡ σιωπή μου ἕως τώρα ἐγένετο ἀπὸ πολλές μου ἐνοχλήσεις, πρὸς δέ, ὅτι δὲν εἶχα ὕλην ἀρκετὴν διὰ νὰ σᾶς γράψω. Δὲν παύω ἀδιακόπως ἀπὸ τοῦ νὰ ἐνεργῶ διὰ τὴν συνέλευσιν, μ’ ὅλον ὁποῦ ἀπαντῶ μεγάλας δυσκολίας διὰ δύο πράγματα, αον: διὰ τὰς προκηρύξεις, τὰς ὁποίας ἔκαμε ἡ Ὑπερτάτη Βουλή, βον: διὰ τὴν ὑποψίαν ὅπου ἔλαβον οἱ προὔχοντες τῆς Πατρίδος, ἐξ αἰτίας τοῦ μακαρίτου Κρεβατᾶ, μὲ παντοίους τρόπους ἐπάσχισα νὰ ἐξαλείψω ἀπὸ αὐτοὺς αὐτὴν τὴν ὑποψίαν, καὶ ἄλλο ἰατρικὸν δὲν εὗρον εἰ μή τὸ ὄνομα τῆς γενναιότητός σου, μὲ τὸ ὁποῖον τοὺς ἐνεθάρρυνα. Ὅθεν ἐκρίθη εὔλογον ἡ γενναιότης σου νὰ διορισθῇς γενικῶς ἐπιστάτης τῆς εὐταξίας τῆς συνελεύσεως μὲ 500: στρατιώτας καὶ μὲ ἕναν ἀστυνόμον καλόν. Μὲ αὐτὸν λοιπὸν τὸν τρόπον ἐσυγκατένευσαν οἱ ἄρχοντες καὶ ἄρχισαν νὰ διοργανίζουν γενικῶς ὅλοι περὶ τῆς συνελεύσεως. Τούτων οὕτως ἐχόντων τῶν πραγμάτων, κρίνω εὔλογον, ὅτι ἡ γενναιότης σου πρέπει νὰ γράψῃς εἰς ὅλους τοὺς ἄρχοντας τῆς Πελοποννήσου, ἰδιαιτέρως πρὸς τὸν καθ’ ἕνα, νὰ τοὺς ἐμψυχώσης, ὑποσχόμενος τὴν ἀσφάλειαν τῆς ζωῆς των, καὶ νὰ τοὺς παρακινήσῃς νὰ ἐπιταχύνουν τὸν ἐνταῦθα ἐρχομόν των τὸ γλυγορότερον. Διὰ τὴν ἀκαταστασίαν ὅπου ἀκολουθεῖ ἐφτοῦ εἰς τὸ Ἀνάπλι δὲν ἐκρίθη εὔλογον ἀπὸ κᾀνένα νὰ γένῃ ἐφτοῦ ἡ συνέλευσις, ἀλλὰ ἐδώ εἰς Τριπολιτζᾶ. Διὰ αὐτὸ γράψε πρὸς τοὺς ἄρχοντας Ὑδροπετζιώτας, καὶ Ἀνατολικούς, καὶ καπετάν Ὀδυσσέα νὰ ἐπιταχύνουν τὸν ἐδὼ ἐρχομόν των. Περὶ δὲ τῶν γρ(οσίων) ὅπου μὲ γράφεις γνωρίζεις καλώτατα ὅτι ἄν ἦτον εἰς τὸ Ταμεῖον κουσούρι δὲν ἔκαμα, ἀλλ’ ἐπειδὴ ὑστερούμεθα καὶ αὐτοῦ τοῦ ὀβολοῦ, διὰ τοῦτο πρέπει νὰ λάβῃς ὑπομονήν, ἕως ὅτου νὰ ἔμβουν παράδες ἀπὸ κᾀνένα μέρος καὶ τότε θέλω ἐκτελέσω τὴν αἴτησίν σου. Ὁ καπετᾶν Παναγιώτης Κεφάλας ἔρχεται αὐτόσε μὲ μερικοὺς στρατιώτας, τοῦ ὁποίου γνωρίζεις καλώτατα τὰς πιστὰς ἐκδουλεύσεις πρὸς τὴν Πατρίδα, καὶ τὴν προθυμίαν του, καὶ ἄν μπορέσης κάμε τρόπον νὰ ὠφεληθῇ καὶ αὐτὸς ὁ δυστυχής, διότι εὑρίσκεται εἰς μεγάλην χρείαν. Μὴ λείπῃς παρακαλῶ εἰς τὸ νὰ μοῖ γράφῃς συνεχῶς τὰ αὐτόσε διατρέχοντα, καὶ τὰ τῆς ὑγείας σου. Ὑγίαινε.
1822: Δεκ: 29: Τριπ(ολιτσά)
ὁ ἀδελφός σας ἀρχ: Γρηγόριος Δικαῖος
Σὲ παρακαλῶ νὰ ἔχῃς ἔννοιαν τὰ ἀνιψίδιά μου, τὰ ὁποῖα ἀφιερόνω εἰς τὴν ἀγάπην σου.
[πλαγίως:]
τὸν ἀδελφὸν μου κύριον Γεώργιον ἀσπάζομαι
