Περίληψη
Ἐπιστολὴ τοῦ Ἀνδρέα Λόντου καὶ τοῦ Ἰωάννη Νοταρᾶ πρὸς τὸν Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, μὲ τὴν ὁποία τὸν ἐνημερώνουν πὼς ἔφτασαν στὸν «κάμπο τῆς Μηλιᾶς», στὴ μονὴ τοῦ Ἁγίου Νικολάου Βαρσῶν. Οἱ ἐπιστολογράφοι δικαιολογοῦνται πὼς ἀκολούθησαν τὸν δρόμο ἀπὸ τὴ Φροσύνα (σημ. Φρουσιούνα Ἀργολίδας) ὄχι γιὰ νὰ ἀποφύγουν τὴ σύγκρουση μὲ τοὺς ἐχθροὺς ἀλλὰ γιὰ νὰ προσεγγίσουν ταχύτερα τὶς δυνάμεις τοῦ Ἰμπραὴμ πασᾶ, ποὺ βρίσκονταν στὴν Τριπολιτσά. Ἡ θέση στὴν ὁποία βρίσκονται τώρα εἶναι ἐπίκαιρη, μὲ ὁρατότητα σὲ ὅλο τὸν κάμπο τῆς Μηλιᾶς, ἐνῶ ἀπέχει μόλις δύο ὧρες ἀπὸ τὸ Λεβίδι (γιὰ τὸν κάμπο τῆς Μηλιᾶς βλ. Τάσ. Γριτσόπουλος, Ἱστορία τῆς Τριπολιτσᾶς, τ. 1, σ. 5). Ὁ ὅρος τζιμάρι (ἢ καὶ τζουμάρι) ἀναφέρεται σὲ γεωγραφικὸ σημεῖο ποὺ παίρνει τὸ ὄνομά του ἀπὸ τὴ διαμόρφωση τοῦ ἐδάφους. Τὴ λέξη χρησιμοποιεῖ καὶ ὁ Θεόδ. Κολοκοτρώνης σὲ ἔκθεσή του, τῆς 26ης Ἰουνίου 1825, πρὸς τὸ Ὑπουργεῖο Πολέμου γιὰ τὴ μάχη τῶν Τρικόρφων (βλ. Κων. Κοτσώνης, Ὁ Ἰμπραὴμ στὴν Πελοπόννησο, σ. 164). Οἱ ἐπιστολογράφοι ζητοῦν ἀπὸ τὸν Θεόδ. Κολοκοτρώνη ὁδηγίες γιὰ τὸ τί πρέπει νὰ κάνουν στὴ συνέχεια. Ἐπιπλέον, μεταφέρουν τὶς πληροφορίες ποὺ ἔμαθαν ἀπὸ ἕνα λιποτάκτη «Ἀράπην». Μὲ βάση ὅσα τοὺς εἶπε, οἱ δυνάμεις τοῦ Ἰμπραὴμ πασᾶ ἐγκατέλειψαν τὸ Ἄργος γιατὶ ἀντιμετώπιζαν προβλήματα τροφοδοσίας, καὶ γι’ αὐτὸ ὁ Ἰμπραὴμ ζήτησε ἀποστολὴ ἐφοδίων καὶ τροφίμων στὴν Τριπολιτσὰ ἀπὸ τὴν περιοχὴ Μεθώνης καὶ Κορώνης. Ὁ αἰχμάλωτος λιποτάκτης στὴ συνέχεια ἐκτελέστηκε.
Προηγούμενες Εκδόσεις: Υπομνήματα, σ. 167-168 ▪ ΙΑΘ, τ. 2, σ. 357-358
Ἐκλαμ(πρότατε) Κύριε!
Ὄντες φθασμένοι εἰς Φροσύναν ἐλάβαμεν τὸ ἀδελφικόν σας, εἰς τὸ ὁποῖον εἴδαμεν νὰ μὰς ἐπιπλήτῃς, ὅτι κάμνοντας τοῦτον τὸν δρόμον δὲν ἔχομεν σκοπὸν νὰ κάμωμεν πόλεμον μὲ τὸν ἐχθρόν. Πλὴν αὐτὸ δὲν εἶναι καθὼς τὸ ἐστοχάσθητε, ἀλλὰ ἡμεῖς ἐνομίσαμεν ὅτι πέρνοντες τὸν δρόμον τοῦτον θέλει φθάσομεν πλέον ταχύτερα πλησίον τοῦ ἐχθροῦ, καθώς καὶ τῷ ὄντι ταῦτῃ τῇ ὥρᾳ ἐφθάσαμεν ἐδώ εἰς ἕνα τζιμάρι τοῦ κάμπου τῆς Μηλιᾶς εἰς Μοναστῆρι Ἅγιον Ν(ικόλαον) ἀπὸ τὸ ὁποῖον θεωροῦμεν ἀνιμποδίστως ὅλην αὐτὴν τὴν παιδιάδα τῆς Μηλιᾶς, καὶ εἴμεθα ἀναμεταξὴ Τζιπιανῶν καὶ Κακούρι, τὸ ὁποῖον ἀπέχει ἀπὸ Λεβίδι 2 ὥρας. Λοιπὸν ἐάν ἐγκρίνετε τὸν αὐτόθι ἐρχομὸν μας, καὶ ἄν ἐφθάσατε καὶ ἡ ἐκλαμ(πρότης) εἰς Λεβίδι γράψετέ μας διὰ νὰ ἔλθωμεν.
Δὲν ἐστοχάσθημεν ποτὲ ὅτι ὁ ἐχθρὸς ἀφ’ οὗ ὁπισθοδρόμησεν καὶ ἦλθεν εἰς Τριπολιτζιᾶν θέλει νὰ εἰσβάλη εἰς Καλάβρυτα καὶ ἐκεῖθεν διὰ Πάτρας, καθώς τὸ ἐστοχάσθητε ἡ ἐκλαμ(πρότης), ἐπειδὴ ἐάν εἶχε τοιοῦτον σκοπὸν αὐτὸς ἔπρεπε ἀναμφιβόλως νὰ ἐκστρατεύσῃ ἀπὸ τὸ Ἄργος νὰ εἰσβάλῃ εἰς Κόρινθον ὅ,που νὰ κάμῃ καὶ ἔργα, καὶ ἐκεῖθεν νὰ διάβῃ ὅπουθεν ἤθελε, ἤ διὰ Πάτρας, ἤ διὰ τὰ Ντερβένια, τὰ ὁποῖα ἀνοίγωντάς τα νὰ φέρῃ ὅλα τὰ ἠπηροτικὰ στρατεύματα ἔσωθεν τῆς Πελοποννήσου καὶ τότε μὲ περισσοτέραν εὐκολίαν νὰ κάμῃ τοὺς σκοπούς του.
Ὅ,τι λοιπὸν ἐγκρίνετε γράψετέ μας διὰ νὰ ἀκολουθήσωμεν. Σήμερον καθ’ ὁδὸν οἱ ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν τού ἀντιστ(ρατήγου) Νοταρᾶ στρατιώται ἐπίασαν ἕναν ἀράπην λειποτάκτην τοῦ ἐχθρικοῦ στρατοπέδου. Ὁ μπαϊραχτάρης του ἰξεύρει καλὰ τὰ ἀράπικα, τὸν ἐρώτησεν λοιπὸν καὶ τοῦ εἶπεν ὅτι ἐξ αἰτίας τῆς πείνας καὶ τοῦ μεγάλου κόπου ὁποῦ ὑποφέρουν ἐλειποτάκτησεν, ἐπειδὴ χωριστὰ ἀπὸ ταὶς μεγάλαις μάρτζαις ὁποῦ κάμνουν, καὶ τὸ βάρος τὴς μεγάλης μπαουνέτας ὁποῦ φέρουν, φέρουσιν ἀκόμη καὶ μίαν μπάλαν κανονίου. Τὸν ἐρώτησεν: διατὶ ἔφυγεν ὁ πασιᾶς ἀπὸ τούς Μήλους; Καὶ τοῦ εἶπεν ὅτι ἐπειδὴ ὑστερήθη πολεμοεφοδίων, καὶ ἐπειδὴ ἐλαβώθη εἰς Μήλους ὁ ἴδιος εἰς τὸ χέρι, διὰ τοῦτο ἦλθεν εἰς Τριπολιτζιάν ὅ,που καθήμενος νὰ ἐξαποστείλλῃ ἱππείς εἰς Μοθωκόρονα (καθώς ἡ ἀπελπισία του καὶ τὸ τρελόν του τὸ κεφάλι τὸν διδάσκει) νὰ τοῦ φέρουν πολεμοεφόδια καὶ τροφὰς καὶ τότε νὰ κάμῃ ἄλλα κινήματα. Αὐτὰ ἐμάθαμεν καὶ ἔπειτα τὸν ἐφονεύσαμεν. Ταῦτα καὶ μένομεν.
18 Ἰουνίου 1825,
Ἅγιος Νικόλαος
οἱ ἀδελφοὶ σας,
ἀνδρέας λόντος
Ἰωάννης Νοταρᾶς
