Περίληψη
Ἀντίγραφο ἐπιστολῆς Κρητῶν πρὸς τὴν Διοίκηση, μὲ τὴν ὁποία ἐνημερώνουν γιὰ τὴν κατάληψη τοῦ φρουρίου τῆς Γραμβούσας καὶ γιὰ τὸν ὁπλισμὸ ποὺ βρέθηκε σὲ αὐτό. Παράλληλα, μεταφέρουν τὴν πληροφορία πὼς κυριεύτηκε μὲ ἕφοδο καὶ τὸ φρούριο τῆς Κισσάμου. Τὸ ἔγγραφο προωθήθηκε ἀπὸ τὸ Ἐκτελεστικὸ πρὸς τὸν Γενικὸ Ἀρχηγὸ μέσω τῆς τριμελοῦς ἐπιτροπῆς ποὺ εἶχε ἀναλάβει τὴ διεύθυνση τῆς οἰκονομίας τοῦ Γενικοῦ Στρατοπέδου, ὑπογράφηκε ἀπὸ τὸν γραμματέα της Δημήτριο Βούλη καὶ ἀπεστάλη στὸν Θεόδωρο Κολοκοτρώνη πρὸς ἐνημέρωσή του (βλ. σχετ.). Ἡ ἀναφορὰ ἔχει δημοσιευτεῖ καὶ ἀπὸ τὸν Καλλίνικο Κριτοβουλίδη. Ἡ ἀναφερόμενη θέση Ἄκτη (ἢ Ἀκτὴ) ἦταν οἰκισμὸς ποὺ δὲν ὑπάρχει σήμερα καὶ τοποθετεῖται ἀνάμεσα στὸν Φουρνάδο καὶ τὸ Σφηνάρι (βλ. Καλ. Κριτοβουλίδης, Ἀπομνημονεύματα, σ. 555), ἐνῶ στὸ παρὸν ἔγγραφο μοιάζει νὰ ταυτίζεται μὲ τὸ Σφηνάρι.
Προηγούμενες Εκδόσεις: Ὑπομνήματα, σ. 222-223 ▪ Καλ. Κριτοβουλίδης,Ἀπομνημονεύματα, σ. 346 ▪ ΙΑΘ, τ. 3, σ. 83-86.
Βλ. Σχετικά:
0484
Πρὸς τὴν ἐθνικὴν τῶν Ἑλλήνων Διοίκησιν
Περὶ τὰς 5 ὥρας τῆς Κυριακῆς τῶν δύω Αὐγούστου τρέχοντος ἐκυριεύθη ἀπὸ τὰ ἑλληνικὰ ὅπλα τὸ φρούριον Γραμπούσης ἀναιμωτί. Τὸ φρούριον ἀφέθη ἀπὸ τοὺς Τούρκους καὶ ἐρήμωσεν, ἔχει μόλον τοῦτο εἴκοσι ἑπτὰ κανόνια, καὶ ἕως εἴκοσι πυργγέλαις· ἐκ τῶν κανονίων τὰ μὲν εἴκοσι πέντε εἶναι καλά, τὰ δὲ δύο εἶναι ἄχρηστα, αἱ ὁπλοθῆκαι του εἶναι πτωχαί, ἔχουν μόλον τοῦτο ἀρκετὴν βαρούτην, πλὴν παλαιὰν καὶ σχεδὸν ἄχρηστον. Ὡς τόσον τὸ φρούριον εἶναι ἀπόρθητον, εἶναι δυνατὸν παρ’ ἐκεῖνο τῆς Μονεμβασίας, ἔχει λιμένα κάληστον ὁποῦ ἡμποροῦν νὰ ἀράξουν ὅσα καὶ ἂν ἤθελον πλοῖα, τρία νησία περικλείουν τὸν λιμένα τοῦτον, καὶ τὰ τρία ἠμποροῦν νὰ γένουν εἰς καιρὸν ἀνάγκης ἄσυλα τῶν Κρητῶν, φρόνησις ὅμως καὶ δραστηριότης ἀπαιτοῦνται διὰ νὰ φυλαχθοῦν.
Διὰ νὰ κυριεύσουν τὴν Γραμπούσαν ἐχρειάσθησαν ὀλίγοι ἄνθρωποι, ὡς ἀπὸ τὴν λεπτομερῆ ἀναφοράν μας θέλετε ἰδῆ ἀκολούθως. Οἱ λοιποὶ ἔκαμον ἀπόβασιν ἀπὸ τὰ Ἐλαφονήσια καὶ Ἄκτην (ἤ Σφινάρη) τῆς ὁποίας τελευταίον οἱ στρατιῶται ὥρμησαν καὶ τὴν αὐτὴν ἡμέραν ἐκηρίευσαν καὶ τὸ φρούριον τῆς Κισάμου, ὅπου μᾶς γράφουν ὅτι εὑρῆκαν ἀρκετὰ πράγματα. Ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἔκαμον ἀπόβασιν ἀπὸ τὰ Ἐλαφονήσια δὲν ἠξεύρομεν ποῦ κρατοῦν, τόσον μόνον ἠξεύρομεν ὅτι κατατάραξαν τοὺς Τούρκους καὶ τοὺς κυνηγοῦν προχωροῦντες. Οἱ Σφακιανοί, Κυδωνιᾶται, Σελινιῶται, Κισσαμῖται, καὶ Ἀποκορωνῆται ἐσικώθησαν εἰς τὰ ὅπλα, ἀλλ’ εἰς αὐτοὺς εὑρίσκονται πολλὰ ὀλίγα ὅπλα καὶ ἂν δὲν προφθασθοῦν κινδυνεύουν.
Ὅπλα λοιπὸν καὶ γρόσια, καὶ προτοῦ νὰ φθάσῃ τὸ δάνειον ἕως ἑκατὸν χιλιάδες, ζωοτροφίαι πολεμοφόδιαι, καὶ λοιπὰ εἶναι ἀναγκαῖα διὰ νὰ ὑποστηρίξουν τὴν Κρήτην ἡ ὁποῖα βέβαια ὅταν ὑποστηριχθῆ ὑποστηρίζεται καὶ τὸ ἔθνος [[ἡμόν]] καὶ ἰδού ἡ μόνη του καὶ βεβαία ὑπεράσπισις. Δὲν ἔχομεν καιρὸν νὰ ἐκτανθῶμεν περισσότερον ὅθεν καὶ τελειόνομεν τὸ γρᾶμμὰ μας ἐπικαλούμενοι τὴν δραστήριον ὑπεράσπισίν σας.
Τῇ γ΄ Αὐγούστου ἐν Γραμπούσῃ
οἱ εὐπειθεῖς πατριῶται
Ἐμ. Ἀντονιάδης
Δ. Καλέργης
Ν. Οἰκονόμος
Δ. Πρωτοσύγγελος Κρήτης
ἶσον ἀπαράλλακτον
ὁ Γραμμ(ατεὺς) <τῆς Τριμελοῦς Ἐπιτροπῆς>
Δ. Βούλης
